NEN 1010
Bijgewerkt
De Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties. Wat de norm regelt, hoe hij zich verhoudt tot de Europese IEC‑60364-familie, en wat WireSketch wel en niet modelleert voor installaties in Nederland.
Wat NEN 1010 is
NEN 1010 is de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties. NEN (Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut) geeft hem uit, normcommissie NEC 64 ontwikkelt hem. Twee edities zijn van belang. De nieuwste gepubliceerde editie is NEN 1010:2020+C1:2024. De editie die de Nederlandse bouwregelgeving wettelijk aanwijst, en waaraan een installatie dus moet voldoen, is nog altijd NEN 1010:2015+C2:2016+A1:2020. De aanwijzing van de editie van 2020 is meerdere keren uitgesteld en er staat geen datum vast. NEN omschrijft de norm als de Nederlandse implementatie van de HD-IEC 60364-reeks voor elektrische installaties op laagspanning, en als de richtlijn voor het aanleggen, uitbreiden en aanpassen van laagspanningsinstallaties.
Die omschrijving zegt veel. NEN 1010 is de Nederlandse implementatie van de CENELEC-harmonisatiedocumenten HD 60364, die zelf de IEC 60364-reeks overnemen. Het geraamte van NEN 1010, met bescherming tegen elektrische schok, bescherming tegen thermische effecten, de keuze en aanleg van leidingsystemen en de bijzondere installaties of ruimten, is dus hetzelfde geraamte dat je terugvindt in BS 7671 in het Verenigd Koninkrijk, NF C 15-100 in Frankrijk en VDE 0100 in Duitsland. Het verschil zit in de Nederlandse aanvullingen en redactionele keuzes die NEC 64 daaraan toevoegt.
Voor wie NEN 1010 geldt
Voor alle laagspanningsinstallaties in Nederland, in woningen en daarbuiten. Installateurs ontwerpen ernaar en inspecteurs toetsen eraan. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat op 1 januari 2024 het Bouwbesluit verving, verwijst naar de norm, en Nederlandse netbeheerders gebruiken hem als technische basis om een aansluiting te accepteren.
Omdat het onderliggende geraamte van HD 60364 in de hele EU gelijk is, leest NEN 1010 als een naaste verwant van NBN HD 60364 (België), VDE 0100 (Duitsland), ÖVE/ÖNORM (Oostenrijk) en BS 7671 (Verenigd Koninkrijk). Het model van de badkamerzones, de eisen voor aardlekbeveiliging en de logica voor keuze en aanleg zien er in de hele familie bekend uit. De verschillen die voor woningen tellen, zitten in de Nederlandse aanvullingen over het aantal wandcontactdozen, het aantal groepen en de bijzondere ruimten. WireSketch verwerkt die aanvullingen nu niet.
Belangrijkste eisen
Omdat de norm de Nederlandse implementatie van HD 60364 is, neemt hij de Europese basis over:
- Badkamerzones volgens IEC 60364, het bekende model met zone 0, 1 en 2, waarin de vereiste IP-klasse stijgt naarmate je dichter bij het water komt.
- Aardlekbeveiliging voor groepen met wandcontactdozen en voor badkamergroepen, volgens de eisen uit HD 60364-4-41 zoals NEN 1010 die overneemt.
- Keuze en aanleg van leidingsystemen volgens HD 60364-5-52 zoals overgenomen, met kabeldoorsnede, spanningsval en de doorsnede van de beschermingsleiding.
- Bijzondere ruimten via de HD 60364-7-reeks: badkamers, zwembaden, sauna’s, laadpunten voor elektrische auto’s en zonnepanelen.
- Inspectie, de eerste inspectie bij oplevering en de periodieke inspecties, overgenomen uit HD 60364-6.
Daarbovenop komen de Nederlandse afwijkingen. Het onderzoek van WireSketch leverde geen geverifieerde lijst uit primaire bronnen op van alle aanvullingen van NEC 64 (minimumaantal wandcontactdozen per ruimte, verplicht aantal groepen, Nederlandse voorkeuren voor kabeltypes), dus deze pagina somt ze niet op. Een installateur die met NEN 1010 werkt, kent ze. Als huiseigenaar vraag je ernaar bij je eigen installateur.
Voldoen in de praktijk
Voldoen aan NEN 1010 is de verantwoordelijkheid van de installateur. Wat een Nederlandse installateur na afloop aan de huiseigenaar of netbeheerder geeft, is de vastgelegde inspectie: een inspectierapport of opleverrapport over de punten uit HD 60364-6 zoals NEN 1010 die overneemt. Wat WireSketch maakt, is een ontwerp en een stuk om over te praten, nooit het wettelijke bewijs dat de installatie voldoet. Bij een nieuwe aansluiting volgt de acceptatie door de netbeheerder pas na die inspectie door de installateur.
Wat WireSketch van NEN 1010 modelleert
WireSketch modelleert NEN 1010 nog niet als eigen regio. De dichtstbijzijnde keuze is DIN 18015 / VDE 0100 (Duitsland). Die werkt als basis voor de planning, omdat beide normen dezelfde HD 60364-familie overnemen. Met de Duitse keuze krijg je in Nederland:
- Overlays voor verticale en horizontale installatiezones uit DIN 18015. Dat zijn de Duitse afspraken voor leidingtracés, niet de Nederlandse. Ze helpen bij het plannen, maar ze voldoen niet aan de Nederlandse norm.
- Badkamerzones 0, 1 en 2 volgens IEC 60364 in de modus voor natte ruimten. Dit deel klopt wel, omdat NEN 1010 hetzelfde model uit HD 60364-7-701 overneemt.
- Een aardlekschakelaar type A als standaard hoofdbeveiliging, juist voor gewone groepen in Nederlandse woningen.
- Aparte groepen voor zware keukenapparaten, een verstandige standaard in elk land dat HD 60364 volgt. De precieze Nederlandse regels voor het aantal groepen dwingt de app niet af.
Zie de uitvoer als schets, niet als bewijs dat je voldoet. Kies je in Nederland voor DIN 18015, dan krijg je een indeling op Duitse basis die het grootste deel van haar veiligheidseisen deelt met NEN 1010. Een Nederlandse installateur past het aantal wandcontactdozen, het aantal groepen en de kabelafspraken aan de Nederlandse norm aan voordat de installatie wordt opgeleverd.
Wat WireSketch niet modelleert
- Nederlandse aanvullingen van NEC 64 op HD 60364: het aantal wandcontactdozen per ruimte, het minimumaantal groepen, en de eisen voor keuken en bijkeuken.
- Nederlandse kabelafspraken. De standaardkabel in de app is de Duitse NYM‑J. De Nederlandse praktijk verschilt, en een Nederlandse installateur kiest per groep het juiste type.
- Samenhang met het Bbl. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat op 1 januari 2024 het Bouwbesluit verving, gaat ook over rookmelders, noodverlichting en energieprestatie. NEN 1010 verwijst daarnaar, maar vervangt die eisen niet.
- Inspectierapporten volgens NEN 1010. De app maakt het rapport dat Nederlandse installateurs gebruiken niet.
- Acceptatie door de netbeheerder. De netbeheerder accepteert de uitvoer van de planner niet als aanvraag voor een aansluiting.
Praktische tip
Ben je huiseigenaar in Nederland en plan je een verbouwing, gebruik WireSketch dan met de keuze DIN 18015 om vast te leggen wat je waar wilt, maak de Renovatie-Briefing PDF en geef die aan je Nederlandse installateur. Zeg erbij dat het een schets op Duitse basis is, zodat de installateur het aantal wandcontactdozen, het aantal groepen en de inspectie aan NEN 1010 aanpast. Zo’n briefing gaat sneller dan een gesprek aan de keukentafel en neemt veel onduidelijkheid weg over wat je waar wilt.
Werk je als installateur met NEN 1010, gebruik WireSketch dan voor de indeling in het gesprek met je klant en om foto’s van de wanden en de wensen vast te leggen. Zet het daarna om naar de Nederlandse afspraken in je eigen ontwerp.
Belangrijk. WireSketch maakt een plan en een ontwerp, geen bewijs dat een installatie voldoet. De app modelleert normen op hun basis, plaatselijke aanvullingen gelden, en de definitieve keuring van een installatie moet komen van een vakbekwame installateur die werkt volgens de editie en aanvullingen die in jouw land gelden.